ย้ายที่รับ PrEP โดยไม่ให้ยาขาดทำได้ วิธีที่ง่ายที่สุดคือ ติดต่อที่ใหม่ก่อนยาหมด แจ้งว่ากำลังใช้ PrEP อยู่ และถามว่าต้องเตรียมผลตรวจหรือรายการยาอะไรบ้าง อย่าเพิ่งยกเลิกนัดเดิมจนกว่าจะรู้วันที่รับบริการใหม่แน่นอน
ถ้ายาขาดและมีเหตุสัมผัส: อย่ารอวันนัด หากเหตุเกิดภายใน 72 ชั่วโมง ให้ติดต่อหน่วยบริการทันทีเพื่อประเมิน PEP ซึ่งควรเริ่มให้เร็วที่สุด อย่าเพิ่มยา สลับวิธีกิน หรือเริ่มใหม่เองจากสูตรออนไลน์
ก่อนย้ายที่รับ PrEP ควรเตรียมอะไร
- ชื่อ PrEP รูปฉลากหรือกล่องยา และวิธีใช้ที่ได้รับคำแนะนำ
- จำนวนยาที่เหลือและวันที่คาดว่าจะหมด
- วันที่ตรวจ HIV ล่าสุดและรูปผลตรวจถ้ามี
- ผลตรวจไต ไวรัสตับอักเสบบี และโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่มีอยู่
- รายการยาประจำ ฮอร์โมน สมุนไพร และอาหารเสริม
- สิทธิสุขภาพ เอกสารประจำตัว และช่องทางติดต่อที่สะดวก
ถ้าเอกสารไม่ครบก็ยังโทรหรือไปขอคำปรึกษาได้ อย่าเลื่อนจนยาหมดเพียงเพราะหาใบผลตรวจไม่เจอ ที่ใหม่จะบอกได้ว่าผลใดยังใช้ได้ ผลใดต้องตรวจใหม่ และอะไรไม่จำเป็นสำหรับคุณ
ควรโทรถามที่ใหม่เรื่องอะไร
- รับผู้ที่ใช้ PrEP ต่อเนื่องจากที่อื่นหรือไม่
- มีคิวเร็วที่สุดวันไหน และต้องจองล่วงหน้าหรือไม่
- ต้องนำเอกสารหรือผลตรวจอะไรไป
- รับยาได้วันเดียวกันหรือจำเป็นต้องรอผลบางอย่าง
- ค่าใช้จ่าย สิทธิที่ใช้ได้ และเวลาบริการ
- หากยาใกล้หมด ควรติดต่อช่องทางใดเป็นกรณีเร่งด่วน
ที่ใหม่อาจตรวจอะไรบ้าง
การตรวจ HIV เป็นส่วนสำคัญของการใช้ PrEP ส่วนการตรวจไต ไวรัสตับอักเสบบี โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ หรือเรื่องอื่นจะพิจารณาตามชนิด PrEP สุขภาพ ผลเดิม และเวลาที่ขาดยา ตารางตรวจไม่เหมือนกันทุกคนและไม่ควรใช้ตารางของคนอื่นแทนคำแนะนำจากหน่วยบริการ
บอกวันที่ใช้ยาครั้งล่าสุด เหตุสัมผัสล่าสุด และการใช้ยาในช่วงก่อนย้ายตามจริง ข้อมูลนี้ช่วยเลือกชนิดการตรวจและเวลาที่เหมาะสม ไม่ได้มีไว้ตัดสินคุณ
ทำไมไม่ควรปล่อยให้ยาขาด
เมื่อ PrEP ขาดช่วง การป้องกันอาจไม่ครอบคลุมเหมือนเดิม ระยะคุ้มครองไม่ได้เหมือนกันทุกชนิดยา ทุกวิธีใช้ หรือทุกช่องทางสัมผัส จึงไม่ควรเดาว่ายังป้องกันอยู่กี่วัน หรือเริ่มใหม่ด้วยจำนวนยาเท่าไร
อีกเหตุผลคือ หากมี HIV อยู่แล้วโดยยังไม่ทราบ การกลับมาใช้ PrEP เองอาจไม่ใช่แผนยาที่เหมาะสม การตรวจและประเมินก่อนเริ่มใหม่จึงช่วยให้ได้รับการดูแลถูกทาง
ถ้ายาขาดไปแล้วควรทำอย่างไร
- จดวันที่ใช้ PrEP ครั้งล่าสุดและวันที่เกิดเหตุสัมผัสล่าสุด
- ติดต่อหน่วยบริการโดยเร็ว ไม่ต้องรอให้มีอาการ
- หากเหตุอยู่ภายใน 72 ชั่วโมง ให้บอกเวลาชัดเจนเพื่อประเมิน PEP
- อย่าเพิ่มยาเป็นสองเท่า เปลี่ยนเป็น On-Demand หรือใช้ยาของคนอื่น
- ทำตามแผนตรวจและการเริ่มใหม่ที่หน่วยบริการให้กับคุณ
แม้เหตุจะเกิน 72 ชั่วโมงแล้วก็ควรไปปรึกษา หน่วยบริการยังช่วยวางแผนตรวจ HIV ตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ และกลับมาใช้ PrEP อย่างเหมาะสมได้
ใช้แบบ On-Demand ต้องบอกอะไร
ให้แจ้งชื่อยา วิธีใช้ที่ได้รับคำแนะนำ เวลาที่ใช้ครั้งล่าสุด และวันที่คาดว่าจะมีเหตุครั้งต่อไป แนวทางประเทศไทยมีรายละเอียดตามชนิดยา เพศกำเนิด และช่องทางสัมผัส จึงไม่ควรสลับระหว่างแบบรายวันกับแบบตามเหตุการณ์เอง
ถามที่ใหม่ให้ชัดว่าควรเริ่มเมื่อไร ต้องใช้ต่อหลังเหตุอย่างไร และถ้าแผนเปลี่ยนควรติดต่อใคร โดยเฉพาะเมื่อยาที่ใหม่ให้ไม่เหมือนกล่องเดิม
มีไวรัสตับอักเสบบีต้องระวังอะไร
PrEP แบบรับประทานบางชนิดออกฤทธิ์ต่อไวรัสตับอักเสบบีด้วย การหยุดยาโดยไม่มีแผนอาจทำให้ตับอักเสบกำเริบ หากเคยตรวจพบเชื้อหรือไม่แน่ใจผล ให้บอกที่ใหม่ตั้งแต่ครั้งแรกและอย่าหยุดยาเอง
ถ้าที่ใหม่เสนอสูตรยาต่างจากเดิม
ถามชื่อยา เหตุผลที่เปลี่ยน วิธีเริ่ม ผลข้างเคียงที่ควรสังเกต และนัดติดตามก่อนรับยา ไม่ควรถือว่ายาชื่อคล้ายกันใช้แทนกันได้ทันที หากยังมีของเดิมเหลือ ให้ถามว่าจะใช้ต่อจนหมดหรือเปลี่ยนเมื่อไร อย่ารวมยาเก่าและยาใหม่เอง
แผนย้ายแบบสั้น ๆ
- นับยาที่เหลือและเผื่อเวลาหาคิว
- โทรถามที่ใหม่ก่อนยาหมด
- ขอผลตรวจหรือถ่ายรูปเก็บไว้
- ไปที่ใหม่ขณะที่ยังมียาเหลือ ถ้าทำได้
- ยืนยันแผนรับยาต่อเนื่องก่อนยกเลิกนัดเดิม
คำถามที่พบบ่อย
ต้องมีใบส่งตัวไหม
ขึ้นอยู่กับหน่วยบริการและสิทธิสุขภาพ โทรถามก่อนเดินทาง หากไม่มีใบส่งตัว ให้ถามว่าสามารถรับบริการแบบใดและมีค่าใช้จ่ายส่วนไหนบ้าง
ไม่มีผลตรวจเดิม ย้ายได้ไหม
ย้ายได้ในหลายกรณี แต่ที่ใหม่อาจต้องตรวจบางอย่างซ้ำ อย่าปล่อยให้ยาหมดเพียงเพราะเอกสารไม่ครบ
ย้ายแล้วหยุด PrEP ไปเลยได้ไหม
หากต้องการหยุด ให้ขอแผนที่เหมาะกับชนิดยา เหตุสัมผัสล่าสุด และสุขภาพของคุณก่อน โดยเฉพาะเมื่อมีไวรัสตับอักเสบบี
PrEP ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นไหม
ไม่ป้องกัน PrEP ช่วยป้องกัน HIV แต่ไม่ป้องกันซิฟิลิส หนองใน หนองในเทียม เริม HPV หรือการตั้งครรภ์
อ่านต่อ
อ่านเรื่องการเตรียมผลตรวจได้ที่ ก่อนเริ่มและระหว่างใช้ PrEP ต้องตรวจอะไร และดูภาพรวมได้ที่ PrEP Bangkok
สรุป
นัดที่ใหม่ก่อนยาหมด เตรียมรูปฉลากยาและผลตรวจที่มี แล้วค่อยยกเลิกนัดเดิม หากยาขาดหรือมีเหตุสัมผัส ให้ติดต่อหน่วยบริการทันที อย่าเริ่มใหม่ เพิ่มยา หรือสลับวิธีกินเอง การย้ายคลินิกควรช่วยให้การป้องกันต่อเนื่อง ไม่ใช่ทำให้คุณต้องเริ่มแก้ปัญหาคนเดียว
หมายเหตุ บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล การเริ่ม หยุด เปลี่ยน หรือกลับมาใช้ PrEP ควรวางแผนร่วมกับแพทย์ เภสัชกร หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่ดูแลคุณ
